Đài Kỷ Niệm Valle De Los Caidos (Xuân Sơn)
Trong các di tích lịch sử văn hóa nổi tiếng nhất của Tây Ban Nha với thủ đô là Madrid th́ có lẽ khu vực đền đài El Escorial và Valle de los Caidos được thăm viếng nhiều và có ư nghĩa sâu xa nhất đối với nước Tây Ban Nha.
Trong khi lâu đài El Escorial tượng trưng cho sức mạnh quân sự và kinh tế của nước Tây Ban Nha vào thời cực thịnh trong những thế kỷ 17, 18 th́ khu vực Valle de los Caidos là đài kỷ niệm một biến cố đẫm máu nhất lịch sử nước này. Đó là nghĩa trang và nhà thờ tưởng niệm những nạn nhân trong cuộc Nội Chiến 1936 - 1939 mở đầu cho cuộc Đại Chiến thứ hai trong lịch sử thế giới.
Tướng Francisco Franco, người chiến thắng trong cuộc chiến Quốc-Cộng 36-39 đă đứng ra xây dựng khu vực này như một “đài kỷ niệm của một quốc nạn“ cho các chiến sĩ của cả hai bên đă tử trận cùng được chôn cất tại đây ḥng quên đi những sự tàn ác ghê gớm trong cuộc nội chiến này.
Bên cạnh đài kỷ niệm, tướng Francisco Franco cũng cho xây một ngôi nhà thờ hết sức vĩ đại, hoàn toàn được đục trong ḷng một ngọn núi bằng đá hoa cương.
Nhưng ngôi nhà thờ này với tên là Basilica de la Santa Cruz del Valle de los Caidos (Nhà thờ Thánh giá của những người đă nằm xuống), được tạo nên do xương máu của những tù nhân Cộng Sản bị bắt trong cuộc Nội chiến nên hiện nay cũng tạo nên một vài tranh luận trong một xă hội hậu - Franco, mà ngày nay tên tuổi không c̣n được nhắc nhở tới nữa.
Toàn thể khu vực tọa lạc trên một ngọn núi cao, rất đẹp và yên tĩnh, cách thủ đô Madrid khoảng 75 cây số về hướng Tây Bắc. Từ xa có thể nh́n thấy cây Thánh giá bằng đá đẽo cao nhất thế giới với 152 thước. Các kiến trúc sư đă tính toán vị trí của cây Thánh giá đứng ở ngay trên cây thánh giá tại bàn thờ của ngôi nhà thờ được đẽo ở trong hang núi. Nhà thờ này được Đức Giáo Hoàng Gioan PhaoLô Đệ Nhị phong tước vị Vương Cung Thánh đường vào năm 1960 khi Ngài đến thăm nơi này. Chiều dài của ngôi nhà thờ dài nhất thế giới nhưng để tỏ sự kính trọng đối với nhà thờ St Peter th́ một hàng rào được ngăn lại với căn pḥng phía bên ngoài được biệt ra không được phong tước, chỉ dành cho phía bên trong.
Ngôi nhà thờ được kiến trúc theo kiểu mới của thế kỷ 20 do kiến trúc sư Diego Mendez vẽ kiểu theo yêu cầu của Tướng Francisco Franco sẽ là “một ngôi nhà thờ lịch sử vĩnh viễn (defy time)”.
Trước cổng ra vào có cả một quăng trường vĩ đại nh́n xuống thung lũng xanh tươi có nhiều cây thông và thấy cả thủ đô Madrid từ xa. Toàn thể ngôi nhà thờ này được đục và đẽo trong ḷng núi bằng đá hoa cương rất cứng và phải làm phải mất gần 20 năm mới xong. Phần lớn công tŕnh do bàn tay của những tù nhân bị bắt trong cuộc chiến tranh Quốc-Cộng mà phe của tướng Franco đă toàn thắng. Ở cổng chính có h́nh một con đại bàng hai đầu của triều đ́nh Habsburg và hai bên có tượng lớn bằng đồng của hai vị thiên thần cầm kiếm canh gác trông giống như h́nh hai ông Thiện và Ác tại các chùa Phật Giáo.
Đằng sau bàn thờ là hai ngôi mộ của hai vị lănh tụ trong cuộc chiến là Tướng Francisco Franco và Thủ Tướng Antonio de Rivera, người sáng lập ra đảng Falangist, triệt để chống Cộng Sản và ông đă từ trần vào năm 1936. Tướng Franco sống đến năm 1975 mới từ trần và trong suốt thời gian cầm quyền th́ ông lập ra chế độ độc tài mà ông mang danh hiệu Caudillo. Trước khi chết ông “nhường ngôi“ cho Hoàng Tử Juan Carlos để tái lập lại chế độ quân chủ ở đây.
Ở dưới chân núi có một khu vực tàng trữ nấm mồ của 40000 nạn nhân cuộc chiến 1936 - 1939, vừa của phe thắng trận là Quốc Gia (nationalist) và phe thua trận Thiên Tả gọi là (republican).
Tuy vậy các khẩu hiệu tại nghĩa trang vẫn mang màu sắc chống Cộng rơ ràng như “hy sinh v́ Tổ Quốc và Thượng Đế“. Ngày khởi công xây nghĩa trang cũng trùng hợp với ngày quân của Tướng Franco làm lễ diễn hành ăn mùng chiến thắng giải phóng là ngày 1 tháng 4 năm 1940.
Nhưng hiện nay trong thời kỳ hậu Franco th́ chính phủ hiện nay do đảng Xă Hội cầm quyền đang có ư định thay đổi tên của nghĩa trang này thành “Đài kỷ niệm Dân Chủ“ để tưởng nhớ tất cả những công dân Tây Ban Nha đă hy sinh v́ lư tưởng Dân Chủ… ai muốn hiểu sao th́ hiểu !
Nhưng các tổ chức bảo thủ th́ phản đối ư định này v́ đài kỷ niệm đă được ghi là tưởng nhớ cả hai bên Quốc Gia và Cộng Sản nên không cần phải đổi tên nữa. Tuy cuộc chiến tranh đă kết thúc cách đây 70 năm nhưng các vết thương vẫn chưa lành hẳn !
Trong thập niên 30, Tây Ban Nha là một trong những nước nghèo nàn chậm tiến ở Tây Âu, kém xa các nước Anh và Pháp và theo chế độ quân chủ. Trong một cuộc bầu cử tự do th́ một nhóm lănh tụ chính trị thiên tả chiếm đa số và bắt ép nhà vua phải thoái vị nhường lại quyền hành cho đảng Cộng Ḥa do Cộng sản đứng đàng sau giựt dây. Chính phủ thiên tả có lập trường bài xích Giáo Hội Công Giáo và Triều đ́nh nhà Vua nên làm cho những thành phần bảo thủ bất măn và họ t́m cách liên lạc với những sĩ quan cùng lư tưởng trong quân đội.
Một số sĩ quan bèn đứng ra chống lại và bầu Tướng Francisco Franco làm lănh tụ đảo chính và chiến tranh Quốc-Cộng liền nổ ra giữa một bên gồm những thành phần bảo thủ, các nông dân, giới sĩ quan chuyên nghiệp, các tu sĩ c̣n phía chính quyền thiên tả th́ gồm có các công nhân tại các thành phố lớn như Barcelona, Madrid… các thợ mỏ than vùng Asturias và những vùng tự trị như Catalonia, Valencia, Basques. Cuộc nội chiến hết sức tàn bạo, chia rẽ trong từng gia đ́nh, từng địa phương, từng làng xóm mang hai ư thức hệ đối chọi lẫn nhau nên không có vấn đề khoan nhượng. Các tù nhân bị bắt thường bị đem ra xử bắn ngay tại chỗ. Các tu sĩ cũng bị ruồng bố và tàn sát mỗi khi rơi vào tay Cộng quân. Một số trong các vị tu sĩ bị Cộng Sản giết sau này đă được phong thánh.
Các nước bên ngoài cũng nhảy vào ṿng chiến vừa v́ ư thức hệ lẫn có dịp thí nghiệm những loại vơ khí mới để sẽ được đem ra dùng trong một cuộc đại chiến mà ai cũng tin là sẽ xảy ra. Phe trục gồm Đức và Ư đứng về phe tướng Franco, c̣n Nga th́ ủng hộ phe Cộng Sản với sự tham gia t́nh nguyện của một số thanh niên Mỹ trong đó có văn sĩ Hemingway lập ra trung đoàn Abraham Lincoln…sang Tây Ban Nha làm “nghĩa vụ quốc tế“ bảo vệ thủ đô Madrid.
Hitler gửi phi đoàn Condor sang thí nghiệm chiến thuật trải thảm bom và san thành b́nh địa thị trấn Guernica mà họa sĩ Picasso đă vẽ lại thành một bức tranh nổi tiếng nhất thế giới.
Nhờ được chính phủ Ư cung cấp phi cơ chuyển quân từ bên ngoài vào, Tướng Franco lần lượt chiếm lại những khu vực do phe tả làm chủ và cứ thế theo chiến thuật “tầm ăn dâu“ lấy lại gần hết các thành phố lớn trong đó hai nơi chính là Barcelona và Madrid cầm cự một cách tuyệt vọng. Đảng Cộng Sản với nhân vật nữ nổi danh Dolores Ibarruri tức La Pasionara, lănh đạo cuộc kháng chiến tử thủ tại Madrid với khẩu hiệu “No Pasarán“ (không cho ai vượt qua) nhưng rồi sau cùng cũng phải thua Tướng Franco với quân lính thiện chiến từ Maroc đem sang. Ngày 1 tháng 4 năm 1940 Tướng Franco chính thức tổ chức cuộc diễn hành tại thủ đô ăn mừng sau một cuộc chiến đẫm máu nhất Âu châu vào thời bấy giờ. 300000 người dân và quân bị chết, 300000 phải di tản sang Pháp, Anh, Nam Mỹ tỵ nạn, 50000 người thuộc nhóm thiên tả bị bắt làm tù binh và bị giam vào các trại cải tạo.
Chính phủ Franco lập ra những công trường lao động tập thể trên cả nước để cho những người này “cải tạo“ (redeem themselves) với khẩu hiệu “lao động là vinh quang“ (work is ennobling) sau này được cộng sản quốc tế bắt chước dùng lại trong các trại tù của họ. Một số lớn tù nhân được dùng vào việc xây nhà thờ Valle de los Caidos khiến hiện nay có dư luận cho là không hợp lư khi dùng những tù nhân cải tạo để xây nhà thờ! Những tù nhân được tính điểm một ngày lao động th́ được trừ hai ngày tù và vài năm sau th́ được tăng lên 6 ngày để chờ ngày được thả ra. Toàn thể các công nhân tại đây đều là những tù nhân chính trị bị bắt trong cuộc chiến tranh 1936-1939.
Trong cuộc chiến tranh 1936-1939, Tướng Franco có lập trường chống Cộng Sản dứt khoát, không khoan nhượng, không tha thứ đối với các tù binh. Ông nói “người Cộng Sản dù tốt hay xấu cũng cần phải được tiêu diệt“. Và dĩ nhiên khi phe thiên tả bắt được các sĩ quan, tu sĩ, giới địa chủ th́ cũng đem ra xử tử dù là trong họ hàng, anh em bà con, bạn bè.
Sau khi đạt chiến thắng th́ Tướng Franco đă thi hành một chiến dịch chống cộng hết sức tinh vi ḥng tiêu diệt toàn bộ chủ nghĩa Cộng Sản tại Tây Ban Nha v́ vào thời đó chủ thuyết Cộng Sản được một số khá đông thành phần trí thức Tây Âu ủng hộ. Ngoài đảng Falangist th́ Tướng Franco xây dựng một đội ngũ Vệ Binh gọi là Guardia Civil có tai mắt khắp nơi, nhất là tại những vùng nông thôn và các nhóm này cùng với đảng Falangist ra sức ruồng bố các đảng viên Cộng Sản nằm vùng c̣n xót lại chưa thoát ra ngoại quốc.
Chiến dịch Chống Cộng này hữu hiệu đến nỗi sau khi chế độ Franco chấm dứt năm 1975, và trở về với chế độ quân chủ đại nghị với nhà vua Juan Carlos và thi hành tự do dân chủ th́ tuy đảng Cộng Sản được phép tự do hoạt động trở lại nhưng hoàn toàn bất lực v́ không c̣n bao nhiêu đảng viên c̣n sống sót nữa. Các lănh tụ Cộng Sản nổi danh như La Pasionara, Santiago Carrillo trở về nước trong sự tẻ lạnh không ai để ư nữa và ngày nay Đảng Cộng Sản chỉ chiếm được chưa tới 1 % dân chúng.
Nhưng kể từ khi Tướng Franco từ trần th́ h́nh ảnh của ông cũng phai mờ trong dân chúng, ngày nay không c̣n t́m lại được các tượng đài cũng như h́nh ảnh của ông nữa và đối với một số người th́ trong thời gian sống dưới chế độ độc tài của Tướng Franco th́ tuy nước Tây Ban Nha được b́nh yên, không bị lôi cuốn vào cuộc Đại Chiến và không bị nạn Cộng Sản quấy nhiều trong thời kỳ chiến tranh lạnh nhưng nước Tây Ban Nha đă bị cô lập với thế giới bên ngoài, kinh tế yếu kém, đời sống văn hóa bị bóp nghẹt.
Phải đợi đến khi ông từ trần th́ Tây Ban Nha mới được gia nhập trở lại đại gia đ́nh các nước Tây Âu mà ngày nay Tây Ban Nha là một trong những quốc gia phồn thịnh nhất.
Chính sách Chống Cộng của Tướng Franco nhằm tiêu diệt các thành phần thiên tả nằm vùng đă trở thành mẫu mực cho một số quốc gia chống Cộng Sản trên thế giới như tại Đài Loan, Nam Hàn và một số quốc Nam Mỹ, Trung Mỹ… và những nơi nào biết cách áp dụng đúng cách th́ đều thành công trong việc giữ đất nước cho không bị Cộng Sản chiếm.
Ngay nay khu vực Valle de los Caidos là nơi
thu hút nhiều du khách nhất đến thăm Tây Ban Nha
nhưng c̣n danh xưng của hai chữ Cải Tạo
bị hai phía đem ra mổ xẻ. Phe thiên tả th́ cho
rằng khi các tù nhân đă bị cưỡng bách xây nhà
thờ th́ không hề có sự cải tạo hay chuộc
tội (redeem) c̣n phe thân Franco th́ cho rằng chữ redeem có
nghĩa là dâng hiến (offering) và trong cuộc xây cất kéo
dài gần 20 năm th́ chỉ có 14 người chết v́
tai nạn lao động.
Xuân Sơn
Diễn Đàn Giáo Dân xin quí vị thêm lời cầu nguyện cho Việt Nam:
có công lư và hoà b́nh, có dân chủ và tự do,
không c̣n bất công và gian dối.
