Bài Thơ: TUỔI TRẺ và Tướng Douglas McARTHUR (Đoàn Thanh Liêm)

 

   Vào dịp cuối năm 1956, lúc tôi c̣n theo học tại trường luật Saigon, th́ anh bạn cùng quê là Vũ Năng Phương có gửi cho tôi một tấm thiệp Noel trong đó có ghi toàn văn bản dịch của bài thơ “Tuổi Trẻ” (Youth) của Samuel Ullman. Lời lẽ thật là thâm trầm sâu sắc, đày tinh thần lạc quan mà lại rất ngắn gọn. Bài thơ đă có ảnh hưởng lớn lao đối với tôi từ trên 50 năm nay. Nhưng măi đến gần đây, nhờ t́m kiếm trên internet, tôi mới có được nguyên tác bản văn bằng tiếng Anh mà tác giả Samuel Ullman viết vào năm 1918 lúc ông đă 78 tuổi. Toàn văn theo nguyên tác và bản dịch sẽ được ghi nơi Phần Phụ Lục kèm theo bài viết này.   

 

   Xin trích một vài đoạn tiêu biểu như sau : “Không một ai lại già cỗi đi v́ những năm tháng trôi qua. Chúng ta già nua bởi v́ ruồng bỏ lư tưởng của ḿnh.” “Năm tháng có thể làm nhăn nhúm làn da, nhưng sự từ bỏ tinh thần hăng say phấn khởi, th́ mới làm tâm hồn chúng ta thêm héo hắt”.

 

   Nhưng điều quan trọng hơn cả là nhờ có bài thơ này, qua sự phổ biến của Tướng Douglas Mc Arthur, mà cả nước Nhật đă lấy lại được cái hào khí sinh động khiến giúp cho việc tái thiết và phục hồi quốc gia sau cuộc bại trận được mau lẹ tốt đẹp ít ai có thể ngờ được. Chi tiết câu chuyện này như sau : Tướng Mc Arthur rất tâm đắc với bài thơ “Youth” này, nên ông đă cho trưng bày bản văn ngay tại văn pḥng của ông tại Tokyo, lúc ông làm Tư lệnh Lực lượng Đồng Minh đặc trách công việc giải giới và phục hồi nước Nhật sau chiến tranh. Rồi tiếp đến, vào năm 1946, tờ tạp chí Reader’s Digest ấn bản tiếng Nhật đă phổ biến ṭan văn bản dịch ra Nhật ngữ của bài thơ bất hủ đó. 

 

   Nhiều thành phần công chúng tại Nhật đă hân hoan đón nhận cái tín hiệu đày lạc quan, tích cực và năng động được gói ghém trong “bài thơ không vần này”. Và từ đó mà họ đă hăng say dấn thân vào công cuộc tái thiết quốc gia, khiến cho chỉ sau vài ba chục năm từ vị trí của một nước thảm bại v́ thua trận, và bị tàn phá nặng nề, nước Nhật đă lấy lại vị thế của một cường quốc về mặt kinh tế, chính trị cũng như văn hóa như ta thấy ngày nay. Nhiều người Nhật đă t́m hiểu cặn kẽ hơn về tác giả bài thơ “Youth” này, bằng cách đến tận thành phố Birmingham thuộc tiểu bang Alabama, miền Nam nước Mỹ là quê hương của ông. Và họ đă thúc đảy cả dân chúng Mỹ tại địa phương để cùng hợp tác thiết lập Viện Bảo Tàng Samuel Ullman (Museum), bằng cách gây quỹ để mua lại căn nhà xưa của tác giả và biến nhà đó thành cơ sở của Viện Bảo Tàng do Đại học Alabama tại Birmingham (UAB = University of Alabama Birmingham) quản lư.

 

   Kết cục là chính người Nhật lại đă thán phục cái tinh thần lạc quan, năng động của Samuel Ullman như được kư thác trong bài thơ bất hủ này, và họ đă gây ra được cả một phong trào quần chúng tự phát đi t́m hiểu về thân thế sự nghiệp của tác giả, hơn cả chính người Mỹ ở Alabama bởi cái tâm lư “Bụt nhà không thiêng”, nên đă ít chú ư đến con người xuất chúng như thế từ chính quê hương bản quán của ḿnh. 

   Tiểu sử của tác giả Samuel Ullman (1840-1924) có thể ghi vắn tắt như sau: Ông sinh tại nước Đức năm 1840, khi lên 10 tuổi th́ theo gia đ́nh qua lập nghiệp tại miền Nam nước Mỹ. Ông gia nhập quân đội Miền Nam (Confederate Army) trong cuộc nội chiến 1860-1865. Sau khi miền Nam thất trận, th́ giải ngũ về lo chuyện kinh doanh nhỏ. Sau này ông làm việc trong ngành quản lư giáo dục và hết sức hỗ trợ cho các trẻ em da màu (người Mỹ gốc Phi châu) có cơ hội được đi học. Ông cũng dành nhiều sự dễ dăi cho giới phụ nữ được tham gia các sinh họat văn hóa xă hội trong cộng đồng người Do Thái tại miền Nam. Lập trường cấp tiến như vậy đă gây cho ông nhiều sự phiền phức, v́ vào thời đó tại miền Nam nước Mỹ nạn kỳ thị chủng tộc vẫn c̣n rất ngặt nghèo, tàn bạo. Một con người với đầu óc tiến bộ như vậy, nên vào tuổi 78 ông đă sáng tác được bài thơ mà Tướng Mc Arthur (1880 – 1964) đă đưa sang phổ biến tại Nhật bản sau Thế Chiến 2, khiến gây được một chấn động mạnh mẽ trong tâm lư người Nhật, cũng như trong giới quân nhân Mỹ phục vụ tại Nhật hồi sau chiến tranh.

 

   Quả thật, sức mạnh của tư tưởng nhân bản tích cực và lạc quan phát xuất từ bài thơ đă tạo ra được sự hưởng ứng mănh liệt của quần chúng khắp nơi, đặc biệt là tại nước Nhật, ngay cả gần 100 năm sau khi tác giả đă qua đời. Người viết xin trân trọng giới thiệu với các bạn đọc Việt Nam câu chuyện thật sinh động, mà lư thú về bài thơ “Youth” thời danh này.

 

   Nhân tiện cũng xin ghi lời biết ơn và tưởng nhớ sâu sắc đến với anh bạn Vũ Năng Phương, tức nhà biên khảo Vũ Lục Thủy là người đầu tiên đă cho tôi được biết đến bài thơ như đă ghi ở đầu bài viết này. Anh đă sớm từ giă cơi đời năm 2001 tại San Diego, lúc vừa đày tuổi 65./

   Phụ Lục:  Tuổi Trẻ - Youth  

   Nguyên tác : Youth by Samuel Ullman (1918)

   Bản dịch của Đoàn Thanh Liêm - 2009

   Tuổi trẻ không phải là khoảnh khắc thời gian của cuộc sống; đó là một trạng thái của tâm trí; đó không phải là chuyện của những cặp má hồng, của làn môi đỏ mọng và của cặp đầu gối mềm dẻo; đó là chuyện của ư chí, phẩm chất của óc tưởng tượng, sức mạnh của cảm xúc; đó là sự tươi mát của nguồn suối nhân sinh sâu thẳm. 

   Tuổi trẻ mang ư nghĩa là sự thắng vượt của ḷng can đảm trên sự rụt rè của ham mê, thích phiêu lưu mạo hiểm hơn là ưa chuộng sự dễ dăi. Điều này thường có nơi người trên 60 tuổi, hơn là trong cơ thể của người ở tuổi 20. Không một ai lại già cỗi đi v́ những năm tháng trôi qua. Chúng ta già nua bởi v́ ruồng bỏ lư tưởng của ḿnh. 

   Năm tháng có thể làm nhăn nhúm làn da, nhưng sự từ bỏ tinh thần hăng say phấn khởi th́ mới làm tâm hồn chúng ta thêm héo hắt. Sự buồn phiền, sợ hăi, sự ngờ vực chính bản thân ḿnh bẻ nát vụn tâm hồn và biến tinh thần trở về lại cát bụi. 

   Dù ở tuổi 60 hay 16, trong con tim mỗi người đều có sự quyến rũ của sự kỳ diệu, sự đam mê háo hức như con trẻ với cái điều sắp xảy đến, và niềm vui của tṛ chơi cuộc sống. Trong sâu thẳm của tâm hồn bạn cũng như của tôi, th́ đều có một trạm vô tuyến; bao lâu mà cái trạm đó c̣n tiếp nhận tín hiệu của cái đẹp, niềm hy vọng, sự nô nức, ḷng can đảm và năng lượng của con người và của Vô biên, th́ lúc đó bạn c̣n trẻ măi. 

   Khi mà giây ăng ten cụp xuống, và tinh thần của bạn bị bao phủ bởi lớp tuyết ḥai nghi yếm thế, th́ dù bạn mới có 20 tuổi, bạn đă già nua cằn cỗi rồi; nhưng nếu giây ăng ten đó vẫn mở bật lên để đón bắt những đợt sóng của lạc quan, th́ có hy vọng là bạn có thể chết trẻ vào tuổi 80.


 California, Tháng Năm 2009

       Đoàn Thanh Liêm

 

YOUTH

Youth is not a time of life; it is a state of mind; it is not a matter of rosy cheeks, red lips and supple knees; it is a matter of the will, a quality of the imagination, a vigor of the emotions; it is the freshness of the deep springs of life.

   Youth means a temperamental predominance of courage over timidity of the appetite, for adventure over the love of ease.  This often exists in a man of sixty more than a body of twenty.  Nobody grows old merely by a number of years.  We grow old by deserting our ideals.

   Years may wrinkle the skin, but to give up enthusiasm wrinkles the soul.  Worry, fear, self-distrust bows the heart and turns the spirit back to dust.

   Whether sixty or sixteen, there is in every human being's heart the lure of wonder, the unfailing child-like appetite of what's next, and the joy of the game of living.  In the center of your heart and my heart there is a wireless station; so long as it receives messages of beauty, hope, cheer, courage and power from men and from the Infinite, so long are you young.

   When the aerials are down, and your spirit is covered with snows of cynicism and the ice of pessimism, then you are grown old, even at twenty, but as long as your aerials are up, to catch the waves of optimism, there is hope you may die young at eighty.

            Samuel Ullman (1918)

 Diễn Đàn Giáo Dân xin quí vị thêm lời cầu nguyện cho Việt Nam:

có công lư và hoà b́nh, có dân chủ và tự do,

không c̣n bất công và gian dối.